Εθνικό Κέντρο Χαρτών και Χαρτογραφικής Κληρονομιάς / Εθνική Χαρτοθήκη
Χάρτες
Εκδόσεις

Αρχή
Σύμβολα
Το "πρόβλημα" της Ελληνικής Χαρτογραφίας από την ίδρυση του Κράτους μέχρι σήμερα...
[βλ.pdf file 201kb .pdf, 201 kb]

... χάρτες ...

Ο Χάρτης είναι από τις επινοήσεις του Ανθρώπου που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν “μαγικές”. Φέρνουν την απεραντοσύνη της Γης μπροστά μας. Κάτι που είναι αδύνατον να δούμε και να αντιληφθούμε, λόγω της τεράστιας γήινης έκτασης, για τα ανθρώπινα μέτρα, γίνεται με το χάρτη προσβάσιμο, οικείο και χειροπιαστό εργαλείο δουλειάς αλλά και γνώσης, φυγής και ονείρου. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι ο Χάρτης, πέρα από την πρακτική του σημασία και σπουδαιότητα, αποτέλεσε ιδιαίτερο αντικείμενο στην Ποίηση και στην Ιστορία.
Ο Χάρτης, είναι μια “γλώσσα”. Το ηχητικό μέρος της γλώσσας αυτής γίνεται οπτικό, αλλά το γραφικό παραμένει. Όπως η γλώσσα έτσι και ο Χάρτης έχει τους κώδικές του, τη “γραφή” του, τη “γραμματική” του, κανόνες και εξαιρέσεις, αισθητική και στυλ. Έχει τη δημοτική και την καθαρεύουσά του. Έχει επιπλέον, λόγω της φύσης του, απαιτήσεις διείσδυσης στο αντιληπτικό πεδίο του ανθρώπου μέσω της “εικόνας” του.
Ο Χάρτης ήταν η πρώτη έκφραση του ανθρώπου για επικοινωνία με το χώρο και το περιβάλλον του. Εμφανίζεται πολύ πριν το γραπτό λόγο και τις κατασκευές. Σχεδόν ταυτόχρονα με την εικαστική έκφραση, στους βράχους των σπηλαίων. Γίνεται το αναπόσπαστο εργαλείο της ατομικότητας και κοινωνικότητάς του, όταν αντιλαμβάνεται την υπαρξιακή και βιολογική του σχέση με την “ιδιοκτησία” και με την “ανακάλυψη” του γύρω του Κόσμου, δηλαδή με το ταξίδι.
Ο ι χάρτες σήμερα αποτελούν ένα μέσον, όχι μόνο υποστήριξης των έργων υποδομής και ανάπτυξης, όπως γίνεται συνήθως αντιληπτό από τους τεχνικούς, αλλά και επικοινωνίας του ανθρώπου με το γεωγραφικό του χώρο και ό,τι συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με αυτόν. Το πόσο άραγε σημαντικό είναι αυτό, το συνειδητοποιούμε, αν αναλογιστούμε τί είναι αυτό στη ζωή μας, που δεν εξαρτάται από τον γεωγραφικό μας χώρο και περιβάλλον, εγγύτερο ή απώτερο.
Η μεγάλη διαδρομή των χαρτών και της Χαρτογραφίας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την Ιστορίa και παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον γιατί, εκτός του πρακτικού τους ρόλου, της τεκμηρίωσης και μεταφοράς γνώσης, αποτέλεσε και αντικείμενο Tέχνης και αισθητικής έκφρασης. Ο χάρτης πάντα κυμαίνονταν μεταξύ της επιστήμης (κάποτε της φιλοσοφίας) και της τέχνης. Ακόμη και όταν, από τον 19ο αιώνα, πήρε μια όλο και περισσότερο τεχνική διάσταση, μορφή και περιεχόμενο, ποτέ δεν έπαψε, ακριβώς επειδή είναι ένα οπτικό “αντικείμενο”, να αξιολογείται και με βάση την αισθητική του, με τη σύγχρονη έννοια του όρου. Και αυτό γιατί ένας και αισθητικά καλός χάρτης επικοινωνεί αποτελεσματικότερα με το κοινό και τους χρήστες του.
Σ
ήμερα η “κουλτούρα” των χαρτών και της Χαρτογραφίας, δεν νοείται μόνο στις τεχνολογικές της εφαρμογές αλλά και στη λειτουργία τους στο εν γένει διοικητικό, εκπαιδευτικό και επικοινωνιακό σύστημα μιας χώρας. Ο ρόλος, η θέση και η σπουδαιότητα της “κουλτούρας” αυτής σε μια κοινωνία, εξαρτάται από το βαθμό στον οποίο η κοινωνία αυτή έζησε και εφάρμοσε τις εξελίξεις που σημειώθηκαν τον 16ο και 17ο αιώνα, στις επιστήμες, στην τεχνολογία, στα γράμματα και στις τέχνες. Ιδιαίτερα μάλιστα από την επιρροή που είχαν στις κοινωνίες τρία σημαντικά γεγονότα της περιόδου όπως, οι νέες Μεγάλες Γεωγραφικές Ανακαλύψεις, η Τυπογραφία και η γνωριμία με την Πτολεμαϊκή Γεωγραφία, μετά την “απουσία” της, από την Ιστορία, για περίπου 15 αιώνες ....


Απόσπασμα από την εισαγωγή του βιβλίου ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΧΑΡΤΩΝ ΠΕΡΙΗΓΗΣΙΣ: 25 ΑΙΩΝΕΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΙΩΝΕΣ ΣΤΟΝ ΠΤΟΛΕΜΑΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΡΗΓΑ του Καθηγητή Ευάγγελου Λιβιεράτου, Έκδοση “Εθνικής Χαρτοθήκης” 1998.